|
Urząd Pocztowy
Szczecin 19
ul Bałtycka 38
70-881 Szczecin
tel. 091 4620 210
Godziny urzędowania: 11:00 -
18:00, sobota: 11:00 - 13:00
Początki
łączności i przekazywania wiadomości sięgają zamierzchłych czasów.
Znaki dymne, dźwiękowe, znaki ryte w kamieniu i drzewie służyły do
przekazywania wiadomości na odległość. Początki współczesnej poczty
związane są z dworami, klasztorami i innymi ośrodkami władzy. Do
przesyłania wiadomości wykorzystywani byli specjalni posłańcy
przewożący korespondencję i wiadomości. W Polsce, tak, jak i gdzie
indziej, poczta zawsze związana była z władcą i dworem. Książęta i królowie
polscy do przewożenia korespondencji posługiwali się posłańcami,
których zwano komornikami. Bolesław Chrobry ustanowił tak zwane
podwody, w ramach których miejscowa ludność zobowiązana była do
dostarczania koni i wozów dla komorników. W ten sposób powstała
pierwsza w Polsce regularna komunikacja dla potrzeb państwowych. Na
sejmie warszawskim w 1564 roku, wprowadzono podatek podwodowy, który
ściągany był z wszystkich miast, wsi i osiedli stanowiących własność
królewską. Stanowił on podstawę utrzymania i opłacania komorników.
Ponieważ jednak okazał się on niewystarczający, w 1565 roku został
zastąpiony innym, który także nie sprostał potrzebom. Stefan Batory
w 1576 roku ustanowił kolejny, nakładający surowe sankcje na tych,
którzy nie wywiązywali się z płatności. Były to jednak tylko
półśrodki. Wiele różnych instytucji, miast, klasztorów,
uniwersytetów, czy nawet cechów rzemieślniczych posiadało niezależne
od dworu instytucje posłańców. Bardzo często do przesyłania
wiadomości wykorzystywani byli kupcy podróżujący po całym świecie.
Były to jednak środki bardzo wolne i nieregularne. Rozwój przemysłu,
życia gospodarczego, społecznego i politycznego w Polsce na
przełomie XV i XVI wieku wymuszał utworzenie regularnych połączeń do
utrzymywania kontaktów i przesyłania wiadomości.
18 października 1558 roku król Zygmunt August ustanowił stałe
połączenie pocztowe między Krakowem i Wenecją przez Wiedeń. Tak
powstał zalążek Poczty Królewskiej, regularnej i stałej komunikacji.
Pierwszym dyrektorem Poczty Królewskiej został Prosper Prowana z
pochodzenia Włoch. Poczta Królewska włączyła Polskę do sieci
regularnych połączeń międzynarodowych jakie istniały już w tym
czasie w Europie. Była to poczta głównie o charakterze
międzynarodowym, rzadko obsługująca przesyłki krajowe, które dalej
były obsługiwane przez podwody i posłańców. Swoim zasięgiem nie
obejmowała całego kraju. Dopiero w 1620 roku sejm
ustanowił prawa, na podstawie których zaczęto tworzyć tak zwane
poczty partykularne, czyli małe poczty prywatne w województwach,
powiatach i miastach. Pierwsza poczta partykularna została utworzona
we Lwowie w 1629 roku przez Roberta Bandinelliego. Instytucje te nie
spełniały jednak pokładanych w nich nadziei. Służyły głównie
lokalnym interesom, a nie stanowiły dobra dla ogółu społeczeństwa.
Potrzebna była reorganizacja poczty. Zajął się tym Stanisław August
w 1764 roku. Powstała Dyrekcja Generalna Poczt J. K. M. Koronnych i
Litewskich, której podlegały wszystkie poczty królewskie. Na każdej stacji wywieszony został herb pocztowy, a
prawie wszyscy pracownicy poczty stali się urzędnikami królewskimi.
Przewozem korespondencji zajmowali się posłańcy piesi i konni,
którzy zostali odpowiednio
umundurowani.
Nazywano ich kursorami lub pocztylionami. Wtedy też dla
pocztowców w Polsce oficjalnie przydzielony został znak trąbki.
Pocztowy ruch listowy w tamtych czasach był niewielki. Poczta
służyła głównie do wymiany dokumentów przez władców, uniwersytety,
klasztory i kupiectwo. Zwykli obywatele dalej przesyłali wiadomości
między sobą głównie poprzez podwody i podróżujących kupców. W
drugiej połowie XVIII wieku rozbudowana została sieć pocztowa na
terenie Polski. Wzorem innych państw wytyczono trakty i wzdłuż nich
rozmieszczono stacje pocztowe. Trakty łączyły się z innymi traktami
w innych państwach i tworzyły sieć dróg w całej Europie. Stacje
pełniły zarazem rolę urzędów pocztowych i stajni, w których czekały
na zmianę konie. Często przy takich stacjach powstawały zajazdy i
domy gościnne. Właśnie jeden z takich traktów przebiegał koło
naszego osiedla. Był to trakt z Berlina przez Szczecin do Gdańska i
Królewca. Dzisiaj o tym szlaku przypomina tylko nazwa jednej z ulic
- Stary Szlak.
Od 1768 roku nieoficjalnie, a od 1774 roku oficjalnie poczta zaczęła
używać tuszowe stemple pocztowe. Do tej pory przesyłki były tylko
znakowane pieczęciami lakowymi nadawców. Po wprowadzeniu stempli
łatwiejsza była kontrola drogi przesyłek. Usługi poczty w tym czasie
stały na tak wysokim poziomie, że często korzystały z niej państwa
sąsiednie.
  W dniu 6 maja 1840 roku
z inicjatywy urzędnika brytyjskiej poczty Rowlanda Hilla wprowadzono
do obiegu znaczek o nominale jednego pensa, przedstawiający
podobiznę królowej Wiktorii (foto po lewej). Ułatwiło i uprościło to opłaty
pocztowe. Pierwsze znaczki pocztowe na ziemiach polskich pojawiły
się w 1850 r. Były to znaczki państw zaborczych, Austrii i Prus.
Pierwszy polski znaczek pocztowy wprowadzono do obiegu 1 stycznia
1860 roku (fotka po prawej)
Poczta polska wielokrotnie traciła swoją autonomię. W wyniku
rozbiorów Polski i wojen była przypisywana do poczt innych państw. W
czasie wojen tworzone były przez wojsko poczty polowe,
wykorzystywane głównie na potrzeby wojskowe.
Współczesny kształt Poczty Polskiej określił dekret Rady Regencyjnej
z 3 stycznia 1918. 5 lutego 1919 roku powstało Ministerstwo
Poczt i Telegrafów. W placówkach i urzędach pocztowych zaczął
obowiązywać język polski jako język urzędowy. Poczta stała się
jednym z organów administracji państwowej. Obok przesyłek listowych
zapewniała też łączność telegraficzno–telefoniczną na terenie całego
kraju. Stała się dostępna dla wszystkich obywateli. Od 1923 roku dla
wszystkich pracowników poczty wprowadzone zostały polskie mundury
pocztowe. Zostały powołane do życia także agencje pocztowe w
osiedlach i wsiach. Agencje te często przekształcano na urzędy
pocztowe, gdy wzrastało zapotrzebowanie na usługi. Powstawały też
pośrednictwa pocztowe w małych wsiach, a nawet w większych zakładach
pracy. 1 maja 1919 roku Polska przystąpiła do Światowego Związku
Pocztowego, a od 20 czerwca 1919 roku stała się członkiem
Międzynarodowego Związku Telegraficznego. W 1924 roku powołano do
życia Generalną Dyrekcję Poczt i Telegrafów, przekształconą 1 lipca
1928 roku w Państwowe Przedsiębiorstwo „Polska Poczta, Telegraf i
Telefon” (PPTiT). Przedsiębiorstwo to stało się samorządnym
organizmem gospodarczym, posiadającym własny majątek.
Przedsiębiorstwo było modernizowane i unowocześniane aż do wybuchu
II wojny. Wprowadzenie stanu wojennego i wyjątkowego 1 września 1939
roku przyporządkowało pocztę do potrzeb obrony cywilnej. Już od
pierwszych chwil II Wojny Światowej pracownicy poczty włączyli się
do walki o obronę ojczyzny. Obrona Poczty Gdańskiej, walki
łącznościowców w obronie Warszawy oraz twierdzy Modlin i udział
pocztowców w kampanii wrześniowej przeszedł do historii.
 W
wyniku działań wojennych sieć placówek pocztowych została zniszczona
w ponad 70%, budynki pocztowe i telekomunikacyjne, linie i
urządzenia zostały zniszczone i zdewastowane w 79% a środki
przewozowe poczty w 90%. Obrazuje to trudności, przed jakimi stanęło
środowisko pocztowe przystępując do odbudowy i uruchamiania sieci
placówek na terenie kraju po zakończeniu działań wojennych. Pierwsza
instytucja pocztowa powstała po II wojnie to utworzona 28 lipca 1944
roku Dyrekcję Okręgu Poczt i Telegrafów (DOPiT) w Lublinie. Na
Ziemiach Odzyskanych poczta powstawała z pewnym opóźnieniem.
Związane to było głównie z brakiem pracowników i infrastruktury na
tych terenach. Ostatecznie proces tworzenia struktur pocztowych
zakończył się 27 sierpnia 1945 roku utworzeniem Dyrekcji
Szczecińskiej. W całej Polsce utworzono dziesięć dyrekcji okręgów z
siedzibami w Warszawie, Lublinie, Krakowie, Katowicach, Olsztynie,
Poznaniu, Łodzi, Gdańsku, Szczecinie i Wrocławiu. Zaczęło się
tworzenie na nowo całego systemu usług pocztowych. W pierwszych
latach powojennych placówki pocztowe nie dysponowały właściwymi
rekwizytami w postaci datowników, plombownic czy stempli. Używane
były przedwojenne pieczęcie, kasowniki i stemple poniemieckie,
W wielu przypadkach przesyłki stemplowane były niemieckimi stemplami
z dopiskiem Poczta Polska. Powszechny był brak znaczków pocztowych. Przesyłki pocztowe były
często opłacane w urzędach gotówką.
 W Wielgowie Agencja Poczty Polskiej
powstała dopiero 1 września 1947 roku. Otrzymała numer 19. Na potrzeby urzędu został
przydzielony budynek przy ulicy Wincentego Witosa, obecna Bałtycka,
w którym poczta funkcjonuje do dnia dzisiejszego. Wybór nie był
przypadkowy, bowiem przed 1945 rokiem w budynku tym funkcjonował
niemiecki urząd pocztowy. Na uroczystym otwarciu nowej placówki byli
obecni przedstawiciele władz gminnych i Dyrekcji Poczty w
Szczecinie. Uroczystego poświęcenia budynku dokonał proboszcz
parafii.
Pierwszą kierowniczką Agencji Pocztowo-Telekomunikacyjnej w
Wielgowie została Janina Kuzora, a sama Agencja należała do obwodu
Gryfino.
2 września rozpoczął się normalny dzień pracy Agencji. Do budynku
przychodzili nie tylko mieszkańcy Wielgowa, ale też okolicznych
osiedli i wiosek. Wszyscy byli ciekawi pracy Urzędu. Wymianę
przesyłek pocztowych zapewniał ambulans pocztowy nr 901 kursujący
codziennie na trasie Szczecin - Poznań. Ponieważ nie było żadnych
agencji pocztowych na terenie Załomia i okolic, Agencja Pocztowa
Wielgowo obsługiwała teren od Czarnej Łąki, przez Załom, Wielgowo,
Sławociesze do Zdunowa. Pierwszy list
polecony Agencja przyjęła już 5 września. Ruch początkowo był
niewielki, dopiero po skończeniu remontu i otwarciu Sanatorium w
Zdunowie zwiększył się. Agencja oprócz przesyłek i korespondencji
obsługiwała także prenumeratę czasopism i gazet. W 1948 roku ludność
prenumerowała 84 egz. "Poradnika Rolnika", 51 egz. "Przyjaciółki",
40 egz. "Kalendarza Przyjaciółki" i inne czasopisma i gazety, takie
jak "Chłopska Droga", "Trybuna Ludu", "Kurier Szczeciński",
"Gromada" i "Ilustrowany Kurier Polski". Łącznie
w 1948 roku było 116
prenumeratorów. W pomieszczeniach Agencji uruchomiony został
radiowęzeł "kołchoźnik" transmitujący audycje radiowe i w wielu
domach do lat 80-tych były zamontowane głośniki.
Od 1 marca 1949 roku Agencja została przeniesiona z obwodu Gryfino
do obwodu Nowogard. Stopniowo zwiększał się ruch, przybywało też
prenumeratorów. Uruchomienie Sanatorium w Zdunowie 22 lipca 1949
roku zwiększyło znacznie obroty poczty. Oprócz usług pocztowych
Agencja świadczyła też usługi telegraficzne i telefoniczne. Duży
rozwój usług telefonicznych nastąpił po uruchomieniu centrali
telefonicznej w związku z uruchomieniem Sanatorium i podłączeniu do
niej nadleśnictwa, szkoły i spółdzielni. Była to centrala ręczna.
Duży problem stanowiło to, że centrala była czynna w godzinach pracy
poczty i połączenia wieczorem były niemożliwe. W odpowiedzi na dużą
liczbę przesyłek do i z Sanatorium, w 1954 roku został otwarty Urząd
Pocztowy numer 20 na terenie Sanatorium w
Zdunowie, który istnieje do dzisiaj. Tereny Załomia i Czarnej Łąki
zostały przydzielone do Agencji w Załomiu. Odciążyło to pracę Urzędu.
Przybywała telefonów i rosło zapotrzebowanie na usługi telefoniczne.
W maju 1962 roku uruchomiona została automatyczna centrala
telefoniczna, co w wyraźnym stopniu ułatwiło życie. Odtąd można
dzwonić przez całą dobę.
 Pomieszczenia
poczty niewiele się zmieniły od pierwszych lat powojennych. Piece
kaflowe zostały rozebrane i zostało zainstalowane centralne
ogrzewanie, zamienione w październiku 1993 roku na ogrzewanie
elektryczne. Pomieszczenia są małe, jak pisał kiedyś "Głos
Szczeciński" jest to "przedpotopowa poczta" - zobacz fotkę obok.
Troszkę pomogło przyłączenie mieszkania służbowego w 1995 roku i
duży remont w 1996 roku. Mimo małych pomieszczeń i nielicznej
obsługi stopniowo wzrastała liczba interesantów i świadczonych
usług. Dużym ułatwieniem w pracy dla pracowników poczty było
wprowadzenie 1 marca 2001 roku komputerów. Od 2003 roku przesyłki i paczki pocztowe na terenie naszego
osiedla doręcza Urząd Pocztowy z Osiedla Słonecznego, co odciążyło
pracę naszego Urzędu. Obecnie obsługuje się tutaj około 150
interesantów dziennie. Oprócz usług typowo pocztowych w Urzędzie
można wysłać fax, czynny jest punkt "Lotto". Prowadzona jest też
sprzedaż drobnych artykułów spożywczych i przemysłowych oraz
czasopism.
4 sierpnia 2006 roku Agencja stała się Urzędem Pocztowym Szczecin
19. Od 28 czerwca 2006 roku Urząd Pocztowy
Szczecin 20 ze Szpitala w Zdunowie stał się Filią Urzędu Pocztowego
Szczecin 19. Filia ta czynna jest od poniedziałku do piątku w godzinach 11:00 - 16:00.Podziękowania za udostępnione materiały dla p.
Naczelnik Urzędu Krystyny Woźniak. Poniżej parę
fotek z Urzędu Pocztowego Szczecin 19 w Wielgowie:
I parę fotek z Filii w Zdunowie:
 |
